برندگان صنعت پتروشیمی چه کشورهایی خواهند بود؟

پتروتحلیل- صنعت پتروشیمی آسیا وارد مرحله‌ای از بازتنظیم ساختاری عمیق و قابل‌اندازه‌گیری شده است. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۴۵ درصد تجارت جهانی نفتا و حدود ۳۵ درصد تجارت جهانی LPG (گاز مایع) از تنگه هرمز عبور کرد. در حال حاضر، ۶۰ درصد از نفتای مصرفی آسیا به مسیرهای مرتبط با هرمز وابسته است؛ به‌طوری‌که ۷۶ درصد از جریان نفتای خاورمیانه به شمال‌شرق آسیا و ۲۳ درصد دیگر به جنوب و جنوب‌شرق آسیا اختصاص دارد.

امنیت خوراک

اختلالی به مدت ۳ تا ۴ ماه می‌تواند حدود ۴۰ میلیون تن نفتا را از بازار شمال‌شرق آسیا حذف کند. همچنین، وضعیت فورس ماژور باعث شده حدود ۲۲ درصد از ظرفیت واحدهای کراکر در شمال‌شرق آسیا (به‌جز چین) متوقف یا دچار اختلال شود. در نتیجه، تولید جهانی محصولات پتروشیمی در سال ۲۰۲۶ ممکن است بین ۶ تا ۹ درصد کاهش یابد.

تعدیل ظرفیت تولید

بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، آسیا حدود ۲۴ میلیون تن از ظرفیت تولید خود را تعدیل یا از مدار خارج کرد که عمدتاً در شمال‌شرق آسیا و با محوریت ژاپن و چین انجام شد. با این حال، هنوز حدود ۳۰ میلیون تن در سال از ظرفیت تولید اتیلن در جهان نیازمند تعدیل است و نزدیک به ۴ میلیون تن در سال از ظرفیت خوراک C2 نیز به‌طور موقت از مدار خارج شده است.

بازتنظیم بازار چین

چین در حال تغییر نقش خود از یک خریدار بزرگ به یک متعادل‌کننده منطقه‌ای بازار است. صادرات اتیلن این کشور در آوریل ۲۰۲۶ به ۵۳ هزار تن رسید؛ رقمی که بیش از ۱۲ برابر مدت مشابه سال ۲۰۲۵ است. در همین حال، واردات اتیلن بیش از ۵۰ درصد نسبت به ماه قبل و ۶۴ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت. واحدهای کراکر نیز از مارس تا مه با نرخ بهره‌برداری ۷۸ تا ۸۲ درصد فعالیت کردند. سیاست‌گذاری چین از تمرکز بر «حجم تولید» به سمت «کیفیت تولید» در حال حرکت است و هدف افزایش سهم این کشور از بازار جهانی از ۴۳ درصد به ۵۰ درصد تا سال ۲۰۳۰ دنبال می‌شود.

مزیت تقاضای هند

هند همچنان قوی‌ترین موتور رشد تقاضا در منطقه محسوب می‌شود. رشد تولید ناخالص داخلی این کشور برای سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ معادل ۷.۴ درصد پیش‌بینی شده که نسبت به برآورد قبلی ۶.۵ درصدی افزایش یافته است. نرخ تورم نیز به ۱.۷ درصد کاهش یافته است. ارزش بازار پتروشیمی هند از ۳۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته و اکنون ۸.۱ درصد از ارزش افزوده بخش تولیدی کشور را تشکیل می‌دهد. ظرفیت تولید اتیلن هند تا سال ۲۰۲۷ از ۹.۵ میلیون تن در سال عبور خواهد کرد و بازار مواد شیمیایی تخصصی این کشور با ارزش ۶۴.۵ میلیارد دلار، سالانه بین ۱۰ تا ۱۲ درصد رشد مرکب را تجربه می‌کند.

فشار بر شمال‌شرق آسیا

در کره جنوبی، تولید محصولات پتروشیمی در سال ۲۰۲۵ با کاهش ۶ درصدی به ۱۹.۸ میلیون تن رسید. صادرات ۴.۶ درصد افت کرد و به ۱۲.۳ میلیون تن کاهش یافت. تقاضای داخلی نیز با افت ۶.۸ درصدی به ۸.۶۷ میلیون تن رسید، در حالی که نرخ خودکفایی به ۲۲۴ درصد افزایش یافت.

در تایوان نیز تولید سال ۲۰۲۵ با ۱.۸ درصد کاهش به ۲۱.۳ میلیون تن رسید. تقاضا ۱۱ درصد کاهش یافت و واردات مواد اولیه ۳۴ درصد افت کرد.

تحول در ژاپن و مالزی

ژاپن در حال حاضر ۱۲ واحد کراکر را در قالب ۸ مجتمع پتروشیمی مدیریت می‌کند و صنعت مواد شیمیایی حدود ۲۰ درصد از ارزش افزوده بخش تولیدی این کشور را به خود اختصاص داده است. میزان استفاده از نفتای غیرخاورمیانه‌ای به سه برابر سطح پیش از بحران رسیده و موجودی پلی‌اتیلن این کشور معادل ۱.۸ ماه تقاضا را پوشش می‌دهد.

نقش راهبردی رو‌به‌رشد آسه‌آن

فروش بخش صنایع شیمیایی مالزی با ۲.۴ درصد کاهش به حدود ۴۵۳ میلیارد رینگیت مالزی رسید و نرخ بهره‌برداری واحدهای پلی‌پروپیلن به حدود ۵۰ درصد کاهش یافت. سنگاپور همچنان در پلتفرم‌های صنعتی کم‌کربن سرمایه‌گذاری می‌کند و تایلند نیز تنوع‌بخشی به خوراک و توسعه اقتصاد چرخشی را در اولویت قرار داده است. در نتیجه، کشورهای آسه‌آن به‌تدریج به مقصدی کلیدی برای تنوع‌بخشی تجارت منطقه‌ای تبدیل می‌شوند.

جمع‌بندی

دوره بعدی رشد صنعت پتروشیمی آسیا صرفاً با افزایش ظرفیت تولید تعیین نخواهد شد. برندگان واقعی این دوره، تولیدکنندگانی خواهند بود که بتوانند خوراک‌های متنوع و انعطاف‌پذیر، بازارهای داخلی قدرتمند، سبد محصولات بهینه‌شده و محصولات متمایز با ارزش افزوده بالاتر را به‌صورت هم‌زمان در اختیار داشته باشند.