از توقف الفین جم تا داستان واردات بنزن؛ زنجیره استایرن چگونه تحت فشار قرار گرفت؟

پتروتحلیل- زنجیره تولید استایرن مونومر پتروشیمی پارس از یک حلقه بالادستی آغاز می‌شود؛ حلقه‌ای که با تولید الفین در پتروشیمی جم و تأمین خوراک Pygas برای واحدهای آروماتیکی ادامه پیدا می‌کند. اختلال در این مسیر، در نهایت پای واردات بنزن را به میان کشید.

کاهش تولید در پتروشیمی جم و بازنگشتن کامل واحد الفین این مجتمع به ظرفیت عملیاتی، باعث افت تولید بنزین پیرولیز (Pygas) شد. این خوراک یکی از منابع مهم خوراک پتروشیمی نوری برای تولید محصولات آروماتیکی از جمله بنزن است.

با کاهش دریافت Pygas، تولید بنزن در پتروشیمی نوری با محدودیت مواجه شد. از سوی دیگر، پتروشیمی پارس برای تولید اتیل‌بنزن و استایرن مونومر به بنزن به‌عنوان یکی از خوراک‌های اصلی خود وابسته است. کاهش عرضه داخلی، زنجیره تولید این مجتمع را تحت فشار قرار داد و گزینه واردات بنزن به‌عنوان راهکار جبرانی مطرح شد.

اما واردات بنزن نیز در شرایط فعلی با چالش‌هایی روبه‌رو است. تأمین محموله خارجی نیازمند مسیرهای پایدار حمل‌ونقل دریایی، امکان انتقال ارز و شرایط مناسب لجستیکی است؛ موضوعی که در شرایط محدودیت‌های منطقه‌ای و اختلال در مسیرهای کشتیرانی، اجرای آن را دشوارتر می‌کند.

در همین شرایط، آسیب‌دیدگی و توقف فعالیت پتروشیمی بندر امام به‌عنوان یکی دیگر از تولیدکنندگان قدیمی محصولات آروماتیکی، امکان جبران کمبود عرضه داخلی را محدودتر کرده است. در نتیجه، گزینه‌های تأمین بنزن داخل کشور کاهش یافته و فشار بیشتری بر سایر تولیدکنندگان وارد شده است. پتروشیمی بوعلی هم از دیگر تولیدکنندگان بنزن به دلیل کمبود برق با مشکلات تولید دست به گریبان است. با این حال، برای جبران کامل کسری ایجادشده، افزایش تولید داخلی و بازگشت پایدار خوراک بالادستی همچنان نقش تعیین‌کننده دارد.

داستان بنزن نشان می‌دهد یک توقف یا کاهش تولید در واحد الفین، چگونه می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدها را از تولید Pygas تا آروماتیک‌ها، اتیل‌بنزن، استایرن مونومر و در نهایت صنایع پایین‌دستی ایجاد کند.