نگاهی به سمینار تخصصی تحولات بلند مدت در اقتصاد انرژی در جهان

پتروتحلیل- سمینار تخصصی تحولات بلند مدت اقتصاد انرژی در تاریخ ۳۰ تیرماه با حضور فعالان بازار سرمایه در کارگزاری بانک کشاورزی برگزار شد.

به گزارش «پتروتحلیل»، در این سمینار که با هدف ارائه تصویری خلاصه و در عین حال سیستماتیک از وضعیت کلی منابع و مصارف انرژی در دنیا و و آشنایی شرکت کنندگان با منابع سناریوهای انرژی و ترجمه یافته­ های آن­ها تشکیل شد، دکتر حامد قدوسی، استاد فایننس دانشگاه استیونز نیویورک به مباحث کلان اقتصاد انرژی اشاره کرد.

دکتر حامد قدوسی با اشاره به اینکه بررسی سناریوهای مختلف در زمینه اقتصاد انرژی، کاری بسیار پیچیده و پرهزینه است و تنها چند شرکت جهانی این کار را انجام می­ دهند، ابتدا سناریوهای معروف از طرف آژانس­های بین المللی را معرفی کرد.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: از جمله این آژانس­ ها می ­توان به آژانس بین المللی انرژی (IEA)، شرکت نفت انگلستان (BP)، اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) و شرکت اکسون مبیلاشاره کرد. این آژانس ­ها با توجه به نهادهایی که به آنها وابسته هستند، گرایش ­های خاص خود را دارند. گرایشات آژانس­های وابسته، یکی از مهم­ترین دلایل برای تحلیل­گران بخش اقتصاد انرژی برای پیگیری داده­ ها و آمارهای موجود در این بخش و نیز بالابردن سطح دانش و توانمندی خود برای بررسی سناریوهای مختلف بخش انرژی جهت تحلیل و پیش­بینی متغیرهای آتی این بخش است.

با این حال تحلیل­گران از روش­ های مختلفی جهت بررسی روندهای بلند مدت بخش انرژی استفاده می­ کنند. این روش ­ها بیشتر در زمینه بررسی میزان تولید و مصرف انرژی در سطح جهان را بررسی می­ کنند که مهم­ترین پارامترها برای بررسی اقتصادی روند آتی بخش انرژی در جهان است.

وی در ادامه مدل­ های پایین به بالا (Bottom Up) با ساختارهای خرد، عدم اطمینان­ های زیاد در مورد پارامترها و روندها، استفاده از نظرات خبرگان برای تخمین پارامترها و نتیجه نهایی براساس مدل­ های بهینه­ سازی و تعادل (بخشی / عمومی) اقتصادی را روش های مختلف بررسی روندهای بلندمدت بخش انرژی دانست و افزود: اما در شمای ساده مدل­های انرژی مانند تمام مدل­های اقتصادی می­ توان به طرف تقاضا و طرف عرضه کننده انرژی اشاره کرد که در این بین روش­ های بهینه سازی در تولید و مصرف انرژی در سطح جهان، رسیدن به نقطه تعادل اقتصادی را در بخش انرژی تسهیل می­ کنند.

استاد فایننس دانشگاه استیونز نیویورک در ادامه خاطر نشان کرد : سرفصل­ ها برای تقاضا (مصرف) انرژی در سطح بین الملل را می­ توان به چهار بخش اصلی تولید برق، حمل و نقل، صنعت کسب و کار و گرمایش و پخت و پز خانگی تقسیم کرد که هر کدام از موارد یاد شده یکی از انواع منبع اصلی انرژی مانند گاز، نفت، انرژی هسته­ ای، آبی، انرژی­ های نو (عمدتا بادی و خورشیدی) را بیشتر مصرف می کنند. به عنوان مثال در بخش تولید برق عمده ترین منابع «گاز و ذغال­سنگ» است و در بخش حمل و نقل «نفت» منبع اصلی انرژی به شمار می ­رود. پس از آنکه مصارف تحت سناریوهای مختلف برای انرژی تخمین زده شد، تحلیل­گران اقدام به بررسی بخش تولید برق و یافتن نقطه تعادلی با در نظر گرفتن پارامترهای گوناگون مانند هزینه­ های فناوری، منحنی­ های هزینه محدب (فقدان مزیت مقیاس)، هزینه سرمایه ­ای بالا برای زیر ساخت­ ها و ... می کنند.

وی در ادامه این سمینار به تحلیل­ های صحیح از بخش انرژی اشاره کرد : جهان پر از منبع انرژی است و برخلاف تصورات موجود «منابع انرژی» به زودی پایان نخواهد یافت. همچنین وجود سؤالات زیاد در زمینه «هزینه»، «درجه اعتماد» و «میزان کربن» موجود در منابع در دسترس و بررسی سناریوهای متفاوت با در نظر گرفتن و عدم درنظر گرفتن تغییرات شرایط اقلیمی در جهان و امنیت انرژی که از جمله عوامل و انگیزه­ های موجود برای تغییرات جدی برای نوآوری و تغییر ساختار انرژی است.

دکتر قدوسی با اشاره به اینکه هرکدام از منابع انرژی محدودیت­ های خاص خود را دارند، افزود: ذغال­سنگ و گاز فراوان و ارزان، ولی آلوده کننده محیط زیست است، همچنین نفت خام قابلیت حمل دارد ولی چندان فراوان نیست و محدودیت در منابع ارزش آن را دستخوش تغییرات به سمت گرانی آن می برد. در همین حال انرژی خورشیدی و باد که برای تولید برق استفاده می­ شوند نیز فراوان و تمیز هستند ولی قابلیت حمل به سایر نقاط را ندارند و برای انتقال این انرژی به سایر نقاط پارامترهای گوناگونی مانند هدر رفت انرژی در طول مسیر انتقال، هزینه بالای انتقال انرژی و عدم موازنه و تناسب تولید با شرایط جوی و ایام مختلف سال را دارند. از سوی دیگر سوخت­های زیستی قابلیت حمل دارند و تمیز هستند ولی تولید آن­ها بسیار گران تمام می شود. همچنین سوخت هسته ­ای با مسأله پسماندهای اتمی روبروست که اصلی­ترین محدودیت آن است.

وی در ادامه تاکید کرد: برای پیش بینی میزان تولید و مصرف انرژی در سطح جهان بررسی روند گذشته میزان تولید و مصرف و نیز توجه به معاهدات بین المللی تأثیرگذار بر آن­ها باید مد نظر قرار گیرد. چنانچه هم اکنون طبق آمار سازمان­ های بین المللی ۴۲٫۶ درصد از منابع انرژی صرف تولید قدرت (برق) ، همچنین ۱۸٫۳ صرف حمل و نقل، ۲۹٫۲ صرف صنعت و ۹٫۹ صرف سایر مصارف در سطح جهان می­ شود.

در پایان این سمینار همچنین به پارامترهای تأثیر گذار در میزان تولید و مصرف انرژی در سطح جهان و میزان رشد اقتصادی کشورها اشاره شد که برطبق گزارش های سازمان­ های فعال در بخش انرژی بجزء کشور آمریکا، در سایر کشورهای جهان رابطه مستقیمی بین تولید و مصرف انرژی با میزان رشد اقتصادی کشورها وجود دارد. برای بحث­ های دقیق ­تر تحلیل­گران رابطه بین GDP جهانی و میزان مصرف در طی بازه های زمانی مختلف را بررسی کرده اند که وجود رابطه مثبت بین رشد اقتصادی و میزان مصرف انرژی در سطح بین الملل تأیید شده است.