پتروشیمی مهر؛ از دعوای ۸۷۲ میلیون دلاری تا سایه یک پرونده بینالمللی جدید
اکنون باید دید انتقال داراییهای مهر به جم، پایان یک اختلاف ۱۵ ساله خواهد بود یا آغاز فصل تازهای از منازعات حقوقی در خارج از ایران…
پتروتحلیل- پرونده پتروشیمی مهر که سالهاست یکی از پیچیدهترین اختلافات حقوقی صنعت پتروشیمی ایران را رقم زده، با انتقال داراییهای این شرکت به پتروشیمی جم وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که همزمان با وجود سهامداران و ذینفعان خارجی، نگرانیهایی درباره احتمال شکلگیری دعاوی جدید در خارج از ایران ایجاد کرده است.
پتروشیمی مهر در سال ۱۳۸۴ با سرمایهگذاری مشترک شرکت پتروشیمی بینالملل و شرکت Alliance Petrochemical Investment یا API تأسیس شد. وبسایت رسمی مهر نیز این شرکت را حاصل سرمایهگذاری مشترک این دو مجموعه معرفی میکند.
در سالهای گذشته، اختلاف مهر و پتروشیمی جم بر سر مطالبات ناشی از تأمین خوراک به یک پرونده داوری بزرگ منجر شد. در یکی از مراحل این اختلاف، رأی داوری حدود ۸۷۲ میلیون دلار به نفع پتروشیمی جم صادر شد؛ رأیی که سرنوشت آن در محاکم ایران نیز با فراز و نشیبهای حقوقی متعددی همراه بوده است.
اکنون با اجرای حکم قضایی و تحویل داراییهای پتروشیمی مهر به پتروشیمی جم، پرونده وارد مرحلهای شده که ابعاد مالکیتی و بینالمللی آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است. گزارشهای منتشرشده در سال جاری از واگذاری مهر به جم بر اساس دستور قضایی خبر میدهند.
پای یک سهامدار خارجی در میان است
موضوع زمانی حساستر میشود که پای شرکت سنگاپوری API و فرانچسکو ماتزگاتی، سرمایهگذار ایتالیایی، به میان میآید.
بر اساس اسناد منتشرشده در پروندههای دادگاه عالی انگلستان، API پیشتر مالک ۶۰ درصد از پتروشیمی مهر بوده است. در همین پروندهها، اختلافات گستردهای میان API و ماتزگاتی بر سر نحوه مدیریت منابع مالی مرتبط با مهر مطرح شده است.
API در دادگاه عالی انگلستان حدود ۱۴۳ میلیون یورو از ماتزگاتی و یکی از مدیران مرتبط با او مطالبه کرده و مدعی شده است که بخشی از وجوه مرتبط با فروش محصولات پتروشیمی مهر به حسابهای خارج از ساختار شرکت منتقل شده است. ماتزگاتی و طرفهای دیگر این اتهامات را رد کردهاند.
در مردادماه ۱۴۰۵ نیز گزارش دیگری از ادامه منازعات حقوقی مرتبط با ماتزگاتی و معاملات مرتبط با شرکتهای درگیر در زنجیره پتروشیمی مهر منتشر شد.
«کرسنت ۲» یا یک هشدار زودهنگام؟
در فضای رسانهای، برخی این احتمال را مطرح کردهاند که اختلافات مربوط به مهر میتواند به یک پرونده بینالمللی جدید تبدیل شود و از تعبیر «کرسنت ۲» برای توصیف ابعاد احتمالی آن استفاده کردهاند.
با این حال، بررسی منابع حقوقی و خارجی موجود تاکنون مدرک قابل اتکایی درباره تشکیل یک پرونده داوری جدید در فرانسه علیه پتروشیمی جم توسط شریک خارجی مهر نشان نمیدهد.
آنچه فعلاً مستند است، وجود پروندههای قضایی خارجی، از جمله پرونده مهم API در دادگاه عالی انگلستان، و همچنین سابقه یک اختلاف داوری چندصد میلیون دلاری میان مهر و جم است. بنابراین نمیتوان در شرایط فعلی با قطعیت از شکلگیری «کرسنت ۲» سخن گفت.
پرسشهای بیپاسخ
با وجود این، انتقال داراییهای مهر به جم پایان همه اختلافات احتمالی نیست. اکنون این پرسش مطرح است که وضعیت حقوقی سهامداران و ذینفعان خارجی مهر پس از اجرای حکم داخلی چگونه خواهد بود و آیا آنها برای پیگیری ادعاهای خود به مراجع قضایی یا داوری خارج از ایران مراجعه خواهند کرد یا خیر.
از سوی دیگر، تصمیمات مدیران پتروشیمی جم در سالهای منتهی به اجرای حکم و نحوه مدیریت این پرونده نیز میتواند موضوع بررسی نهادهای نظارتی و سهامداران باشد؛ هرچند برای نسبت دادن هرگونه «اقدام عامدانه» به مدیران مشخص، از جمله محمدهاشم نجفی اردکانی یا امیر اکبری، در ایجاد یک دعوای بینالمللی، در حال حاضر اسناد کافی و مستقلی در منابع بررسیشده وجود ندارد.
آنچه مسلم است اینکه پرونده مهر دیگر صرفاً یک اختلاف حساب میان دو شرکت پتروشیمی نیست؛ سابقه داوری ۸۷۲ میلیون دلاری، وجود سهامدار خارجی، دعاوی مطرحشده در دادگاههای انگلستان و انتقال اخیر داراییهای مهر به پتروشیمی جم، این پرونده را به یکی از حساسترین منازعات حقوقی و مالی صنعت پتروشیمی تبدیل کرده است.
اکنون باید دید انتقال داراییهای مهر به جم، پایان یک اختلاف ۱۵ ساله خواهد بود یا آغاز فصل تازهای از منازعات حقوقی در خارج از ایران.
