چین؛ «اوپک جدید» بازار نفت؟

پتروتحلیل- توانایی چین برای افزایش یا کاهش تقاضای نفت، آن هم با هزینه اقتصادی نسبتاً پایین، به این کشور اجازه می‌دهد همانند سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) بر قیمت‌ها اثر بگذارد؛ نقشی که اوپک و متحدانش سال‌ها از طریق کنترل حدود نیمی از تولید جهانی نفت ایفا کرده‌اند. با تضعیف اوپک پس از خروج اخیر امارات متحده عربی و محدود شدن ظرفیت تولید برخی اعضای خلیج فارس، قدرت چین در بازار نفت در حال افزایش است. به گفته یکی از مدیران ارشد صنعت تجارت نفت: «چین، اوپک جدید است.»

چین از سه اهرم اصلی برای تأثیرگذاری بر بازار نفت استفاده می‌کند.

اهرم نخست، ذخایر نفتی ملی است. در ۱۲ ماه منتهی به اوایل سال ۲۰۲۶، زمانی که مازاد شدید عرضه باعث کاهش قیمت نفت خام شده بود، چین حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت خریداری کرد و ذخایر خود را که پیش از این نیز حدود یک میلیارد بشکه برآورد می‌شد، افزایش داد.

بخش عمده این خریدها مربوط به ذخایر تجاری بود؛ ذخایری که توسط شرکت‌های بزرگ نفتی و با هدف کسب سود نگهداری می‌شوند، نه ذخایر استراتژیک. تام رید از مؤسسه آرگوس مدیا می‌گوید پالایشگاه‌ها معمولاً موظف‌اند نفت برداشت‌شده از این ذخایر را ظرف یک ماه جایگزین کنند. با این حال، از آنجا که این شرکت‌ها دولتی هستند و دولت می‌تواند ذخایر تجاری را نیز در اختیار بگیرد، ظاهراً در این مورد استثنایی اعمال شده است.

اهرم دوم، کنترل صادرات است. چین به‌عنوان دومین پالایشگر بزرگ نفت جهان، معمولاً یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سوخت کشورهای آسیایی است. اما در ماه مارس، دولت چین به پالایشگاه‌های داخلی دستور داد قراردادهای جدید صادرات سوخت را متوقف کنند و بخشی از قراردادهای قبلی را نیز لغو یا تعدیل کنند.

با این حال، ذخایر بالا و محدودیت صادرات به‌تنهایی کاهش چشمگیر واردات نفت چین را توضیح نمی‌دهد. دولت چین اهرم سوم، یعنی کاهش تقاضای داخلی را نیز به کار گرفته است. در ماه ژوئن، پالایشگاه‌های چین روزانه ۲.۷ میلیون بشکه کمتر از مدت مشابه سال قبل نفت خام پالایش کردند. تولید بنزین ۱۴ درصد کاهش یافت و تولید گازوئیل و سوخت جت نیز هر کدام ۲۱ درصد افت کرد.

بررسی الگوی مصرف سوخت در داخل چین نیز کاهش شدید مصرف را تأیید می‌کند. با افزایش قیمت سوخت از سوی دولت، بسیاری از ساکنان شهرها دیگر با خودرو شخصی به محل کار نمی‌روند و به جای آن از مترو، دوچرخه یا تاکسیاستفاده می‌کنند؛ ضمن اینکه بخش قابل‌توجهی از تاکسی‌ها نیز برقی هستند.