سبک سنگین کردن شرکت‌های نفتی غرب برای بازگشت به ایران

فایننشال تایمز با اشاره به پیشنهاد قراردادهای وسوسه انگیز ایران به شرکت های نفتی خارجی نوشت: نقاط کمی در جهان وجود دارند که از حیطه فعالیت شرکت های نفتی غربی خارج باشند اما ایران یک استثنای بزرگ است. به گزارش تسنیم، فایننشال تایمز طی گزارشی نوشت: نقاط کمی در جهان وجود دارند که از حیطه فعالیت شرکت های بزرگ نفتی غربی خارج باشند. اما ایران یک استثنای بزرگ است. به دلیل تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا ایران در این دایره نمی گنجد. اما احتمالا شرایط تغییر خواهد کرد. سیاست مصالحه جویانه رئیس جمهور جدید ایران امیدها را به نزدیکی دیپلماتیک ایران و واشنگتن و کاهش تحریم ها افزایش داده است. اکنون ایران پا را فراتر گذاشته و پیشنهاد قراردادهایی وسوسه انگیز را به شرکت های خارجی که آماده سرمایه گذاری در میادین نفتی این کشور هستند داده است. مهدی حسینی، یکی از مشاوران وزیر نفت ایران گفت، دولت در حال کار بر روی از رده خارج کردن قراردادهای فعلی بیع متقابل، که ثابت شده برای صنعت نفت مشکل آفرین بوده اند، هست و قصد دارد نوع جدیدی از قراردادها را جایگزین آن کند. این بخشی از تلاش برای جلب حداقل۱۰۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری به ایران در طی سه سال آینده است. در اصل، این می تواند برای ایران منافع بسیاری داشته باشد. ایران، به داشتن چهارمین ذخایر بزرگ نفتی و بزرگترین ذخایر گازی جهان مباهات می کند. میدان گازی پارس جنوبی ایران بزرگترین میدان گازی جهان است و زمانی یکی از جذاب ترین مناطق سرمایه گذاری در صنعت نفت جهان محسوب می شد. آلکس مانتون، عضو موسسه مشاوره ای وود مکنزی در این باره گفت: «ایران همچنان فرصت های بسیار جذابی در خود دارد.» وی به پارس جنوبی و پتانسیل عظیم سودآوری از این میدان در صورت استفاده از تکنولوژی مدرن غربی برای سرعت بخشیدن به ترمیم میادین نفتی سالخورده ایران اشاره کرد. این روزنامه انگلیسی افزود: اما شرکت های بزرگ نفتی در این باره تردید دارند. عوامل زیادی باید تغییر کند تا آنها سرمایه گذاری در ایران را مورد توجه قرار دهند و این عوامل تنها به برداشته شدن تحریم ها خلاصه نمی شود. حتی در صورت سرمایه گاری نیز موفقیت تضمین شده نیست. یک مدیر ارشد نفتی در یکی از این شرکت های بزرگ گفت: «شرکت های نفتی اکنون فرصت های خیلی بیشتری نسبت به ۱۰ سال قبل دارند.» وی افزود: «دنیا عوض شده است، آفریقا هست، آمریکای لاتین و نفت شیل آمریکا هست. در این شرایط، اگر ایران می خواهد شرکت هایی مثل ما را جذب کند، باید شرایط بسیار جذاب تری را پیشنهاد دهد.» بزرگترین مشکل قراردادهای بیع متقابل هستند. قراردادهایی که به موجب آنها شرکت های خارجی باید تمامی هزینه های توسعه یک میدان نفتی را بپردازند و در یک دوره زمانی مشخص سرمایه خود را برداشت نمایند و سود کمی هم عایدشان شود. ابتدا این قراردادها کاملا جذاب بودند و شرکت هایی مثل توتال و پتروناس نرخ های سود خوبی را عاید خود می کردند. اما رفته رفته، مجلس ایران نرخ سودی که نصیب شرکت ها می شد را کاهش داد. به رغم کاهش سود، شرکت هایی همچون رویال داچ شل تمایل به کار در میادینی همچون پارس جنوبی را داشتند. اما با تصویب قانون تحریم های ایران و لیبی، وضعیت اندکی تغییر کرد. در سال ۲۰۰۸، شرکت توتال یکی از بزرگترین شرکت های نفتی فعال در ایران، از همکاری در پروژه های انرژی این کشور انصراف داد. آنچه برای سرمایه گذاران ایده آل است، جایگزینی قراردادهای مشارکت در تولید، سرمایه گذاری مشترک و اعطای امتیازات دیگر با قراردادهای بیع متقابل است. اما این نوع قراردادها در تضاد با قانون اساسی ایران است. مریم الشما، یک تحلیلگر مسائل خاورمیانه در این باره گفت، نتیجه تلاش های اصلاحی آقای حسینی احتمالا نوعی قرارداد خدمات خواهد بود که«نرخ سود آن برای جذب شرکت های نفتی بین المللی به میزان کافی بالا خواهد بود.» وی افزود، این احتمال بعدی نیز وجود دارد که قانونی تصویب شود که به شرکت های بزرگ نفتی اجازه دهد ذخایر نفتی را رزرو کنند که به موجب آن بدون مالکیت میادین نفتی، این شرکت ها می توانند ارزش میادین نفتی و گازی را در حساب های خود داشته باشند. این گزارش در پایان نوشت: هرگونه امید به احیای صنعت نفت ایران بستگی به توانایی جذب سرمایه گذاری توسط دولت این کشور دارد. شاپور سبا، از اعضای موسسه وود مکنزی گفت: «اگر سرمایه گذاری خارجی در صنایع بالادستی ایران انجام نگیرد، تولید نفت و گاز این کشور ثابت خواهد ماند و می تواند در میان مدت و دراز مدت کاهش یابد.»